Majibu haya yameandikwa kwa Waislamu na wasio Waislamu pia. Kila moja huanza na hitimisho, kisha huongeza muktadha na rejea inayoweza kuchunguzwa.
Uislamu ni nini?
Uislamu ni kujisalimisha kwa Mungu Mmoja kupitia imani, ibada na maisha yenye maadili. Waislamu wanaamini kwamba Qur’ani ni ufunuo wa mwisho wa Mungu na Muhammad ni mtume Wake wa mwisho, huku wakiwaheshimu manabii waliotangulia, wakiwemo Ibrahimu, Musa na Yesu.
Neno Uislamu linahusiana na kujisalimisha kwa Mungu. Ujumbe wake si kwamba binadamu wanakuwa miungu, bali kwamba wamjue, wamwabudu na wamtii Muumba wao. Imani hudhihirika kupitia sala, sadaka, kufunga, uwajibikaji wa kimaadili na kuwajali wengine.
Uislamu unafundisha nini kuhusu Mwenyezi Mungu?
Allah ni neno la Kiarabu lenye maana ya Mungu. Uislamu unafundisha kwamba Yeye ni Mmoja, wa milele, asiyehitaji kitu, tofauti na viumbe na pekee anayestahili kuabudiwa. Wakristo wanaozungumza Kiarabu pia hutumia neno Allah kumtaja Mungu; si jina la mungu tofauti wa Waislamu.
Qur’ani · Maandishi ya Kiarabu na tafsiri ya maana
قُلْ هُوَ ٱللَّهُ أَحَدٌ ١ ٱللَّهُ ٱلصَّمَدُ ٢ لَمْ يَلِدْ وَلَمْ يُولَدْ ٣ وَلَمْ يَكُن لَّهُۥ كُفُوًا أَحَدٌ ٤
Sema: Yeye Mwenyezi Mungu ni wa Pekee. Mwenyezi Mungu ndiye Mkusudiwa. Hakuzaa wala hakuzaliwa. Wala hana anayelingana naye hata mmoja.
Yesu ni nani katika Uislamu?
Waislamu wanamheshimu Yesu, mwana wa Maria, kuwa Masihi na mtume mkuu wa Mungu. Wanathibitisha kuzaliwa kwake kimiujiza na miujiza yake kwa idhini ya Mungu. Hawamwabudu, kwa sababu Uislamu unaelekeza ibada kwa Mungu pekee.
Kumkataa Yesu si msimamo wa Kiislamu. Waislamu wanamwamini, wanampenda na kumheshimu, na wanaamini kwamba Maria alichaguliwa kwa namna maalumu. Tofauti kuu ni ya kiimani: Yesu ni mja na mtume wa Mungu, si Mungu wala sehemu ya Mungu.
Qur’ani · Maandishi ya Kiarabu na tafsiri ya maana
إِنَّمَا ٱلْمَسِيحُ عِيسَى ٱبْنُ مَرْيَمَ رَسُولُ ٱللَّهِ وَكَلِمَتُهُۥ أَلْقَىٰهَا إِلَىٰ مَرْيَمَ وَرُوحٌ مِّنْهُ
Maana: Masihi, Yesu mwana wa Maria, alikuwa mtume wa Mwenyezi Mungu, neno Lake alilolifikisha kwa Maria na roho iliyoumbwa kwa amri Yake.
Qur’ani 4:171, Sura An-Nisa (soma aya nzima ili kuona muktadha).
Kwa nini Waislamu humwabudu Mwenyezi Mungu pekee?
Ibada ni haki ya Muumba, si ya mtu aliyeumbwa, nabii, malaika, kitu au nguvu yoyote. Imani hii thabiti ya Mungu mmoja inaitwa tawhid na ndiyo ujumbe mkuu wa Uislamu.
Waislamu humwomba Mwenyezi Mungu moja kwa moja. Wanamheshimu kila nabii, lakini hawaelekezi maombi au matendo ya ibada kwa Muhammad, Yesu au mtu mwingine yeyote. Maelezo ya Qur’ani kuhusu Mungu pia huwazuia watu kumfikiria Yeye kama kiumbe.
Qur’ani · Maandishi ya Kiarabu na tafsiri ya maana
لَيْسَ كَمِثْلِهِۦ شَىْءٌۭ ۖ وَهُوَ ٱلسَّمِيعُ ٱلْبَصِيرُ
Hapana kitu kama mfano wake. Naye ni Mwenye kusikia mno, Mwenye kuona sana.
Hiari ya binadamu na makadirio ya Mungu vinapatanaje?
Binadamu hufanya maamuzi yenye maana na wanawajibika kwa maamuzi hayo, huku elimu na uwezo wa Mwenyezi Mungu vikikizunguka kila kilichoumbwa. Elimu ya Mungu haimlazimishi mtu kuchagua uovu; watu huhukumiwa kwa yale wanayoyakusudia na kuyafanya kwa kujua.
Qur’ani inazungumzia hiari ya binadamu na mamlaka kamili ya Mungu pia. Kwa hiyo, Uislamu huepuka misimamo miwili iliyopitiliza: kudhania kwamba binadamu wanadhibiti kila kitu, au kudai kwamba maamuzi ya kimaadili hayana maana.
Rejea za msingi: Qur’ani 18:29 kuhusu uchaguzi wa binadamu na Qur’ani 76:30 kuhusu matakwa ya Mungu.
Kwa nini Mwenyezi Mungu anaruhusu uovu na mateso?
Uislamu hausemi kwamba mateso si ya kweli wala hauwataki watu wajifanye kwamba yanawafurahisha. Unafundisha kwamba maisha ya duniani ni mtihani wa kimaadili, binadamu wanaweza kutumia vibaya uhuru, subira inaweza kuleta thawabu za kiroho, na haki kamili inapatikana katika maisha baada ya kifo.
Baadhi ya mateso hutokana na ukatili wa binadamu; mengine huja kupitia ugonjwa, kupoteza kitu au mtu, au matukio ya asili. Uislamu hauturuhusu kudhani kwamba kila anayeteseka anaadhibiwa. Badala yake, unaamuru huruma, kupinga dhuluma, juhudi za subira, dua na kutumaini kwamba hakuna dhuluma itakayokwepa hukumu ya mwisho.
Qur’ani · Maandishi ya Kiarabu na tafsiri ya maana
كُلُّ نَفْسٍ ذَآئِقَةُ ٱلْمَوْتِ ۗ وَنَبْلُوكُم بِٱلشَّرِّ وَٱلْخَيْرِ فِتْنَةًۭ ۖ وَإِلَيْنَا تُرْجَعُونَ
Kila nafsi itaonja mauti; na tunawajaribu kwa mtihani wa maovu na heri. Na kwetu Sisi mtarejeshwa.
Hadith · Kiarabu na tafsiri ya maana
مَا يُصِيبُ الْمُسْلِمَ مِنْ نَصَبٍ وَلاَ وَصَبٍ وَلاَ هَمٍّ وَلاَ حُزْنٍ وَلاَ أَذًى وَلاَ غَمٍّ حَتَّى الشَّوْكَةِ يُشَاكُهَا، إِلاَّ كَفَّرَ اللَّهُ بِهَا مِنْ خَطَايَاهُ
Maana: Hakuna uchovu, ugonjwa, huzuni, madhara au dhiki inayompata Muislamu, hata kuchomwa na mwiba, bila kufutiwa dhambi kutokana nayo.
Dua inafanyaje kazi katika Uislamu?
Mtu anaweza kumwomba Mwenyezi Mungu moja kwa moja, bila mpatanishi. Waislamu wanatumaini kwamba dua ya dhati inasikiwa, huku wakitambua kwamba jibu linaweza kutofautiana na matokeo mahsusi au wakati waliouomba.
Dua si muamala unaomwekea Mungu wajibu. Muislamu huomba kwa matumaini, huepuka kuomba dhambi au kuvunjika kwa uhusiano wa kifamilia, huzingatia mwenendo halali na haachi dua kwa sababu tu jibu halionekani mara moja.
Qur’ani · Maandishi ya Kiarabu na tafsiri ya maana
وَإِذَا سَأَلَكَ عِبَادِى عَنِّى فَإِنِّى قَرِيبٌ ۖ أُجِيبُ دَعْوَةَ ٱلدَّاعِ إِذَا دَعَانِ
Na waja wangu watakapokuuliza kunihusu Mimi, basi Mimi kwa hakika nipo karibu. Ninaitikia maombi ya mwombaji anaponiomba.
Qur’ani 2:186, Sura Al-Baqara · Tazama pia Sahih Muslim 2735c kuhusu subira katika dua.
Uislamu unafundisha nini kuhusu wokovu?
Uislamu unawaita watu kumwabudu Mungu pekee, kukubali mwongozo Wake, kutubu na kutenda mema. Hatimaye wokovu unategemea rehema ya Mwenyezi Mungu; matendo yana umuhimu, lakini hakuna mtu anayeweza kudai kudhibiti hukumu ya Mungu au kutangaza hatima ya mwisho ya mtu fulani.
Qur’ani inautaja Uislamu, kujisalimisha kwa hiari kwa Mungu, kuwa njia inayokubaliwa. Pia inamweleza Mwenyezi Mungu mara kwa mara kuwa mwenye haki kamili na anayejua kikamilifu elimu, nia, fursa na mwitikio wa kila mtu.
Rejea ya msingi: Qur’ani 3:85, Sura Ali ‘Imran . Hukumu ya kila mtu ni ya Mwenyezi Mungu pekee.
Vipi kuhusu mtu ambaye hakupokea ujumbe wa Uislamu kwa uwazi kamwe?
Qur’ani inasema kwamba Mwenyezi Mungu hawaadhibu watu mpaka mtume awe ametumwa. Wanazuoni wanajadili undani wa hali ambazo ujumbe haukuwepo au ulipotoshwa sana, lakini wanakubaliana kwamba Mwenyezi Mungu anajua hasa kilichomfikia kila mtu na hamhukumu yeyote kwa dhuluma.
Qur’ani · Maandishi ya Kiarabu na tafsiri ya maana
وَلَا تَزِرُ وَازِرَةٌۭ وِزْرَ أُخْرَىٰ ۗ وَمَا كُنَّا مُعَذِّبِينَ حَتَّىٰ نَبْعَثَ رَسُولًۭا
Wala habebi mbebaji mzigo wa mwengine. Wala Sisi hatuadhibu mpaka tumtume mtume.
Mtu anawezaje kuchunguza kama Uislamu ni wa kweli?
Anza na dai kuu la Uislamu: Muumba pekee ndiye anayestahili kuabudiwa. Soma Qur’ani katika muktadha wake, chunguza maisha na ujumbe wa Nabii Muhammad, uliza maswali ya dhati na pima ushahidi bila shinikizo au dhana ulizorithi.
Uchunguzi wenye manufaa hutofautisha vyanzo vya msingi na madai ya mtandaoni. Jiulize kama dhana ya Mungu katika Qur’ani ina mantiki thabiti, kama uchambuzi wake wa kimaadili na kiroho wa maisha ya binadamu unaakisi ukweli, na kama ujumbe wa Muhammad unaendeleza mwito wa Mungu mmoja wa manabii waliotangulia.
Soma vyanzo vya msingi Chunguza muktadha Uliza maswali ya dhati Omba uongofu
Mtu anawezaje kusilimu?
Mtu huwa Muislamu kwa kuamini kwa dhati na kuthibitisha kwamba hakuna anayestahili kuabudiwa isipokuwa Mwenyezi Mungu na kwamba Muhammad ni mtume wa Mwenyezi Mungu. Hakuna sherehe, kabila, malipo au mpatanishi wa kibinadamu anayehitajika.
Tamko hilo linaitwa shahada: أشهد أن لا إله إلا الله، وأشهد أن محمدًا رسول الله, “Nashuhudia kwamba hakuna anayestahili kuabudiwa isipokuwa Mwenyezi Mungu, na nashuhudia kwamba Muhammad ni mtume wa Mwenyezi Mungu.” Kuelewa na ikhlasi ni muhimu; mashahidi husaidia kutambuliwa na jamii, lakini wao si wanaoleta imani.
Nini hutokea baada ya mtu kusilimu?
Muislamu mpya hujifunza hatua kwa hatua. Misingi ni tamko la imani, sala za kila siku, sadaka ya lazima, kufunga Ramadhani na kuhiji Makka kwa mwenye uwezo wa kimwili na kifedha.
Kukua ni mchakato, si mtihani wa kuwa mkamilifu mara moja. Jamii ya Waislamu yenye msaada inapaswa kufundisha kwa subira, kulinda heshima ya mtu na kumsaidia kujenga ibada thabiti hatua kwa hatua.
Nguzo tano zimeorodheshwa katika Sahih al-Bukhari 8, Kitabu cha Imani.
Siku ya Hukumu itakuwa lini?
Tarehe yake inajulikana na Mwenyezi Mungu pekee. Uislamu unafundisha kwamba kufufuliwa na hukumu ni mambo ya hakika, lakini unakataa binadamu kuweka tarehe. Funzo la vitendo ni kujiandaa kwa imani, toba, haki na matendo mema.
Rejea ya msingi: Qur’ani 7:187, Sura Al-A‘raf .
Ni vyanzo gani vya msingi vinavyounga mkono majibu haya?
Rejea za Qur’ani zinaunganisha na Quran.com, ambako maandishi ya Kiarabu, tafsiri, visomo na tafsiri ya ufafanuzi vinaweza kusomwa katika muktadha. Rejea za hadith zinaunganisha na mkusanyo uliotajwa na nambari halisi ya riwaya katika Sunnah.com. Rejea ya Biblia ya Kiarabu imejumuishwa tu kuonyesha matumizi ya Kiarabu ya neno Allah.
- Qur’ani: 112:1–4; 4:171; 42:11; 18:29; 76:30; 21:35; 2:186; 3:85; 17:15; 7:187.
- Hadith: Sahih al-Bukhari 8; Sahih al-Bukhari 5641–5642; Sahih Muslim 2735c.
- Rejea ya maandishi baina ya lugha: Biblia ya Kiarabu, Mwanzo 1:1.
Maelezo ya vyanzo: aya za Qur’ani kwa Kiarabu zimeonyeshwa kwa ajili ya uchunguzi. Katika asili ya Kiingereza, mistari yenye alama “Meaning” ni maelezo mafupi ya maana; fuata kila kiungo kulinganisha tafsiri kamili zilizochapishwa na muktadha unaozizunguka.
Ungependa kuchunguza swali gani baada ya hili?
Endelea kusoma, linganisha vyanzo na uliza kwa dhati. Uislamu unakaribisha maswali yenye tafakuri kuhusu Mungu, kusudi, ufunuo na maisha yajayo.
Chunguza Sultan.org